Legionella - een saunaprobleem?

stoom - legionella

Nederland is in 15 jaar al een paar keer opgeschrikt door legionelladrama's. Het ergste vond in 1999 plaats toen er 32 mensen overleden na het bezoeken van een bloemententoonstelling waar bubbelbaden stonden opgesteld. Het was een hele schrik, maar toen men bedacht had wat er mis was gegaan en hoe dat voortaan was te voorkomen, was Nederland weer redelijk gerust.

Maar toen werd in 2014 een douchegelegenheid in een saunabedrijf de plek van een dodelijke legionellabesmetting en zaaiden de media paniek met koppen als 'Mogelijk 300 besmettingen'. En dan denk je als saunabezoeker: 'Kan mij dit ook overkomen?' Het antwoord luidt: 'Theoretisch, ja - maar het is erg onwaarschijnlijk.'

Per jaar worden er in Nederland gemiddeld 45 besmettingen geregistreerd, en daarvan heeft in de meeste gevallen de besmetting in het buitenland plaatsgevonden.

Voor de overige gevallen bestaat een heel andere reden dan veel mensen vermoeden. Want het is namelijk veel waarschijnlijker dat het je thuis overkomt, dan in een sauna!

Hoe zit het dan werkelijk met legionella?

Ten eerste is legionella geen ziekte, maar een bacterie. De ziekte die erdoor kan worden veroorzaakt, heet legionellose. Maar niet iedereen die wordt blootgesteld aan de bacterie krijgt legionellose, en zelfs niet iedereen die met de bacterie in aanraking komt, krijgt het. Sommige mensen krijgen namelijk alleen de griepvariant, ook wel pontiackoorts genoemd, en die is doorgaans van voorbijgaande aard. Alleen de gevreesde variant, die veteranenziekte wordt genoemd, is chronisch en kan dodelijk zijn.

Waar?

Legionella komt over heel de wereld in zoetwatersystemen voor. Het gedijt vooral in stilstaand water met een temperatuur tussen de 25 en 60 °C (en vooral bij lichaamstemperatuur, 37 °C), met name als er organisch materiaal aanwezig is. Dergelijke omstandigheden komen veel voor in warmwatersystemen zoals drinkwaterleidingen, zwembaden, fonteinen, luchtkoelers en dergelijke. Als het water niet door het hele watersysteem kan stromen, is het mogelijk dat het water langdurig blijft stilstaan in 'dode' hoeken. De bacterie krijgt zo de kans zich te vermeerderen in slijmlaagjes aan de binnenkant van leidingen of in het bezinksel op de bodem van leidingen en reservoirs.

Aangezien onze woningen ook drinkwaterleidingen hebben, kunnen de genoemde omstandigheden ook bij ons thuis ontstaan. Theoretisch kunnen we dus in onze eigen keuken of badkamer de legionellabacterie oplopen en hoeven we niet naar een sauna te gaan om met de legionellabacterie in contact te komen!

Niet besmettelijk

Wat de veteranenziekte betreft, pikt men de bacterie op via de longen. Men neemt aan dat de infectie overgebracht wordt door het inademen van de bacterie in verneveld water, hele kleine waterdruppeltjes in de lucht. Inslikken van water met de bacterie doet geen kwaad omdat besmetting alleen plaatsvindt bij inademing door de longen. De ziekte kan ook niet van de ene mens op de andere worden overgedragen en is dus niet besmettelijk.

Preventie

Een veelgebruikte preventiemaatregel is hittebehandeling en doorspoeling. Het water wordt verhit tot 60°C of hoger zodat de bacterie in principe gedood wordt. Door de spoeling wordt het gedode materiaal afgevoerd. In de praktijk is het echter erg moeilijk om watersystemen volledig te verhitten als er dode hoeken in zitten waar weinig of geen waterbeweging plaatsvindt. Verhitten en spoelen geeft dus geen garantie.

Maar kan ik dan nog wel met een gerust hart onder de douche?

Jazeker. Als de temperatuur van uw warmwaterapparaat is afgesteld op minimaal 60 graden Celsius, loop je geen risico zolang je het regelmatig gebruikt. Na vakantie spoel je eerst goed door alvorens te douchen. Heb je een geiser, dan loop je helemaal geen risico omdat die geen voorraadvat heeft waarin de bacteriën zich kunnen vermenigvuldigen.

Hoe zit het met zwembaden?

Zoetwaterzwembaden vormen geen risico als er voldoende chloor is toegevoegd. Saunabedrijven behoren het chloorgehalte van hun zwembaden geregeld en nauwkeurig te controleren. Zoutwaterzwembaden zijn geen probleem omdat de bacterie alleen in zoet water gedijt. Maar voor de douchegelegenheid bij het zwembad moeten bedrijven de genoemde preventiemaatregelen nemen.

Loop ik risico op besmetting bij saunabezoek?

Als een bedrijf de juiste voorzorgsmaatregelen neemt, is saunabezoek een te verwaarlozen risico. Leden van de Nederlandse Saunavereniging doen er alles aan om besmetting met de Legionellabacterie te voorkomen. Zij zorgen voor een goed werkende installatie voor hun sauna’s en bubbelbaden, en laten die regelmatig controleren. Vraag er eventueel naar bij het saunabedrijf.

Hoe kan ik besmetting thuis voorkomen?

1. Ben je wekenlang afwezig geweest, laat dan bij thuiskomst de douche vóór gebruik geruime tijd doorlopen met uitsluitend heet water, en met de deur open voor ventilatie.

2. Controleer of je boiler of combiketel op minimaal 60 graden Celsius is afgesteld.

3. Maak je bubbelbad goed schoon door de pompen en filters te reinigen met ontsmettingsmiddel voor privézwembaden.

Maak je geen zorgen

Maar bovenal: maak je geen zorgen, wees gewoon verstandig. Neem thuis de genoemde maatregelen, en als je buitenshuis faciliteiten wilt bezoeken waar je over twijfelt, informeer dan naar de genomen maatregelen. En geniet vervolgens van je bezoek!

Bovenstaand artikel is gebaseerd op door de Nederlandse overheid verstrekte informatie, maar is geschreven door onze columnist vanuit een persoonlijke interesse, en is niet door een arts nagelezen. Wie klachten of concrete vragen heeft, neemt contact op met zijn huisarts.


Over Coen
afbeelding van Coen
Tolk-vertaler Engels/Nederlands en oprichter van Tolkonline.com. Coen schrijft niet alleen voor zijn beroep, maar heeft ook diverse blogs, en vertelt graag over zijn lievelingsvorm van ontspanning: sauna's bezoeken.

Reacties

Reden voor ventilatie
Ik ga er inderdaad vanuit, Ans, dat de reden die jij noemt de beweegreden voor het advies tot ventileren is. Dat is namelijk een suggestie die ik uit de informatie van de overheid heb overgenomen, en had ik dus niet zelf bedacht. Maar het lijkt me de logische conclusie.
afbeelding van Ans van den Hoven
Ans van den Hoven
Duidelijk artikel
Omdat de bacterie in verneveld water zit, neem ik aan dat je niet in dezelfde ruimte blijven, waar je aan het doorspoelen bent. Schrijf je daarom dat de deur open moet voor ventilatie?

Reactie toevoegen